Wycieczki są niezwykle istotnym elementem uzupełniającym program nauczania w szkole. Pozwalają poznać świat, zdobyć cenne doświadczenie oraz zweryfikować wiedzę zdobytą w klasie. Zasady organizacji wycieczek szkolnych określa nowe Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 25 maja 2018 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki (Dz.U. z dnia 1 czerwca 2018 r.)

W myśl rozporządzenia organizacja i program wycieczki powinny być dostosowane do wieku, zainteresowań oraz potrzeb uczniów. Istotnym wyznacznikiem jest ich stan zdrowia, kondycja, sprawność fizyczna i umiejętności. Planując każdą wycieczkę należy pamiętać by program był odpowiednio dobrany do wieku dzieci i atrakcyjny a przed wszystkim bezpieczny. 

Zgodę na zorganizowanie wycieczki wydaje dyrekcja szkoły. Jeżeli wycieczka szkolna jest realizowana przez biuro podróży, to ono jest podwykonawcą a placówka jest stroną umowy zlecającą organizację imprezy turystycznej. – pod tym adresem przeczytasz więcej o korzyściach płynących ze współpracy z biurem podróży 

Ważnym etapem w przygotowaniu wycieczki szkolnej jest wypełnienie karty wycieczki – zawiera ona następujące informację: dane placówki, cel wycieczki (kraj, miasto/rejon, dane dotyczące trasy przejazdu), termin wycieczki, liczbę uczniów z wyszczególnianiem osób o specjalnych potrzebach, dane kierownika wycieczki, środek transportu oraz program wyjazdu. Najlepsze biura podróży zawsze przesyłają klientom odpowiednio wcześniej wymagane w karcie informacje. Kompletna karta powinna zostać przekazana i zatwierdzona przez dyrekcję szkoły, z której organizowany jest wyjazd. 

Przy wycieczkach zagranicznych dyrekcja szkoła zobowiązana jest poinformować organ prowadzący i organ sprawujący nadzór pedagogiczny o organizowaniu takiego wyjazdu. Zgłoszenie powinno być przekazane minimum dwa tygodnie przed datą planowanego wyjazdu do urzędu miasta lub urzędu gminy oraz do kuratorium. Osobną kwestią jest ubezpieczenie uczestników wycieczki, dzieci na czas trwania imprezy powinny być ubezpieczone od następstw nieszczęśliwych wypadków i kosztów leczenia za granicą. Warto także pomyśleć o ubezpieczeniu bagażu – zwłaszcza przy dłuższych wycieczkach zdarza się, że dzieci zgubią telefon lub aparat. Takie ubezpieczenie pozwoli pokryć koszt zakupu nowego po powrocie do kraju.

Nowe rozporządzenie wprowadza wymóg w kwestii języków obcych jakie mają obowiązek znać kierownicy wycieczek i opiekunowie. Co najmniej jedna osoba sprawująca opiekę nad dziećmi powinna biegle posługiwać się językiem obcym umożliwiającym porozumiewanie się w krajach tranzytowych i kraju docelowym. Jeżeli trasa wycieczki przebiega przez więcej niż jeden kraj to taka osoba nie musi znać wszystkich języków krajów, w których grupa będzie. Wystarczy, że zna ona dobrze tylko język angielski. Podczas imprez organizowanych przez biuro podróży to biuro zapewnia kompetentną osobę do prowadzenia wycieczki w postaci pilota. Zgodnie z prawem ma ona wszystkie uprawnienia oraz posługuję się biegle jeżykiem obcym wymaganym na trasie konkretnego wyjazdu.

Ważne, zgoda na udział w wycieczce ucznia niepełnoletniego zawsze jest wyrażana przez rodziców w formie pisemnej i powinna być dołączona do dokumentacji wycieczki!

Zawsze dyrekcje szkoły wyznacza kierownika i opiekunów wycieczki spośród pracowników pedagogicznych szkoły. W zależności od celu i programu wycieczki opiekunem może być także osoba niebędąca pracownikiem pedagogicznym szkoły, wyznaczona przez dyrektora szkoły np. rodzic, pełnoletni brat lub siostra ucznia. Warto pamiętać, że pilot wycieczki jak i przewodnik nie mogą pełnić roli kierownika wycieczki lub opiekuna. Ich dokładne zadania określa Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. (z późniejszymi zmianami) o usługach turystycznych i nie mogą być one łączone z wcześniej wymienianymi funkcjami. 

Pozostaje kwestia specjalnych wycieczek, a mamy tu na myśli: wycieczki górskie/trekkingi, spływy kajakowe, wspinaczkę, wycieczki rowerowe, survival... Zawsze za przeprowadzenie takiego wyjazdu muszą odpowiadać osoby z odpowiednimi uprawnieniami i licencjami. Warto pamiętać, że kierownik i opieka bierze udział razem z dziećmi w takich zajęciach. Dlatego tak ważny jest dobór kadry pod kątem konkretnej wycieczki!

Przygotowując szkolne wycieczki powinno zależeć nam na tym, aby wszystko było zorganizowane i dopięte na ostatni guzik. Troszczymy się o każdy szczegół wybierając odpowiedni termin, miejsce wyjazdu, hotel czy dobierając pasujące do wieku uczestników atrakcje. Często jednak znalezienie dobrych i zaufanych hoteli, restauracji, przewodników jest trudne, ponieważ nie mamy aż tak dobrze rozwiniętej sieci kontaktów a to co pięknie wygląda na zdjęciach w rzeczywistości może okazać się miejscem, które powinniśmy omijać szerokim łukiem. Warto zatem rozważyć skorzystanie z usług biura podróży. Dzisiaj, skupimy się na przedstawieniu atutów takiego rozwiązania.

1. Zero stresu i obaw!

To pierwsza i chyba najważniejsza zaleta, wynikająca ze współpracy z biurem podróży. Wycieczki szkolne powierzone w ręce osób z dużym doświadczeniem są naprawdę wyjątkowe – pełne atrakcji, dopasowane do potrzeb uczestników, łączące aspekty edukacyjne wraz z rozrywką. Nie musimy obawiać się, że o czymś zapomnieliśmy, że pewne formalności nie zostały załatwione – o wszystko zadba biuro podróży. Ubezpieczenia, transport, noclegi, rezerwacje biletów do atrakcji czy terminowe wpłaty zaliczek – o tym wszystkim nie musimy myśleć.

2. Korzystne ceny

To kolejna istotna kwestia, wycieczki szkolne organizowane przy współpracy z biurem podróży wypadają bardzo korzystnie cenowo, a wszystko za sprawą wypracowanym przez lata działalności kontaktom. Zwykle firmy turystyczne, z racji regularnego korzystania z usług hoteli, restauracji, muzeów i innych miejsc, mają wynegocjowane specjalne ceny, które przekładają się na ostateczny koszt naszego wyjazdu. Decydując się na wycieczkę organizowaną przez biuro podróży otrzymujemy umowę, dzięki której cena ostateczna jak i warunki na pewno nas nie zaskoczą.

3. Sprawdzeni kontrahenci

Wypracowane sieci kontaktów biur podróży przekładają się również jakość usług, które będą nam świadczone. Zawsze zakwaterowani będziemy w sprawdzonych hotelach i pensjonatach, w których na pewno nie spotkają nas niemiłe niespodzianki. Natomiast autokary, którymi realizowane są programy wycieczek spełniają wszystkie wymagania techniczne oraz zapewniają bezpieczne i komfortowe podróżowanie.

4. Bezpieczeństwo i opieka 

Wszystkie zagraniczne wycieczki dla dzieci i młodzieży powinny być zgłaszane do kuratorium, najlepsze biura podróży pomagają w uzupełnieniu potrzebnych dokumentów. Uczestnicy wycieczek zawsze są dodatkowo ubezpieczani od następstw nieszczęśliwych wypadków w Polsce, a za granicą dodatkowo mamy ubezpieczenie bagażu i kosztów leczenia. Warto pamiętać, że za przebieg wycieczki odpowiadają doświadczeni piloci i przewodnicy.

5. Wiarygodność

Wpis do Rejestru Organizatorów Turystyki daje Państwu gwarancję rzetelnej i fachowej obsługi ze strony biura oraz wszystkich osób zaangażowanych w realizację wycieczki.

7. Wycieczki szyte na miarę

Programy i plany wycieczek dostosowane są do wieku, możliwości fizycznych i potrzeb każdej grupy wiekowej. Zapewniany jest zrównoważony poziom wszystkich elementów, jakie powinna spełniać wycieczka szkolna : relaks, zabawa, różne formy aktywności sportowej, integracja, edukacja i poznawanie – zwiedzanie najciekawszych miejsc w wybranym kraju, poznawanie zwyczajów i obyczajów danego regionu. Program w razie potrzeby jest modyfikowany i zawsze dostępny jest plan awaryjny.

Organizowanie ciekawej wycieczki z dziećmi nie musi oznaczać wyjazdu na koniec świata. Tuż za rogiem czekają przepiękne parki, góry oraz centra edukacyjne oferujące programy dla najmłodszych. Planując każdą wycieczkę należy pamiętać by program był odpowiednio dobrany do wieku dzieci i atrakcyjny a przed wszystkim bezpieczny. Więc o czym warto pamiętać? 

Dla każdego wychowawcy i opiekuna najważniejsza jest kwestia bezpieczeństwa. Wiąże się to z zapewnieniem opieki dzieciom w trakcie podróży, musimy mieć 100% pewności, że autokar, którym będą się poruszać spełnia wszystkie wymogi techniczne. Spokojna i udana wycieczka to marzenie wszystkich rodziców i wychowawców.

Istotną sprawą są też miejsca, w które zabierzemy swoich podopiecznych – powinny być one dostosowane i dobrze przygotowane do przyjęcia grupy najmłodszych uczestników. Specyfika wyjazdów z dziećmi wymaga, żeby podczas wycieczki dużo się działo – najmłodsi lubią działać i spędzać czas w ruchu. Ważne jest aby dzieci na wycieczce poznały nowe miejsca, zdobyły nowe umiejętności, dobrze się bawiły oraz nauczyły się samodzielności i współpracy z kolegami.

Z naszego doświadczenia możemy polecić kilka miejsc, które będą niezwykle atrakcyjnym celem wyjazdu dla najmłodszych.

Pszczela Pasieka „Barć” – to miejsce, gdzie spotkamy się z „łagodnymi pszczołami”, zobaczymy pasiekę i skansen uli oraz weźmiemy udział w wielu warsztatach i spróbujemy regionalnego miodu.

Wioska Indiańska w Szczyrzycu przygotowana jest tak aby każdy, szczególnie ten najmłodszy turysta mógł znaleźć coś dla siebie. Można tu odwiedzić malowane Tipi, indiańską saunę, wystawę stroi indiańskich i instrumentów muzycznych. W planie wycieczki nie zabraknie strzelania z łuku do tarczy, gier oraz zabaw.

W Fabryce Szklanych Ozdób Choinkowych dzieci mogą wziąć udział w warsztatach ze zdobienia bombek, które przeniosą uczestników do niezwykłego świata świątecznych ozdób. Podczas wizyty w fabryce każde dziecko pod okiem animatora samodzielnie ozdobi i udekoruje swoją bombkę.

Inwałd – tutaj uczestnicy będą zwiedzać „Park Miniatur” – gdzie mogą podziwiać modele architektoniczne z całego świata Colosseum, Wieżę Eiffla, Akropol, Mur Chiński, Statuę Wolności, Sfinksa. Dodatkowo dla chętnych którzy chcą spróbować swoich sił jest znalezienie wyjścia z „Zielonego Labiryntu”, kolejną atrakcją jest Dinolandiai Mini ZOO, gdzie można pogłaskać i nakarmić oswojone zwierzęta.

Gokidz w Krakowie to wyjątkowe miejsce dla dzieci gdzie mogą szaleć do woli. Pod okiem doświadczonej ekipy animatorów będą eksperymentować, bawić się i uczyć jednocześnie. Park Rozrywki GoKidz to świetny sposób na nadmiar dziecięcej energii. Zjeżdżalnie, ścianki wspinaczkowe, tory przeszkód to jedne z wielu atrakcji.

Centrum Nauki i Zabawy Klockoland – tutaj dzieciaki będą miały okazję budować, programować, sterować i bawić się klockami Lego. Można tu udać się na wyprawę do świata Gwiezdnych Wojen, zwiedzić miasto Lego City a nawet zostać maszynistą pociągu na Dzikim Zachodzie!

Organizacja wycieczki szkolnej dla najmłodszych to niełatwe zadanie. Warto pamiętać o tych kilku zasadach przy planowaniu wyjazdu i powierzyć go kompetentnym ludziom, którzy odpowiednio przygotują program wycieczki, zadbają o warunki w jakich będą podróżować dzieci i bezpieczeństwo takiego wyjazdu.

Szkoła jako instytucja oświatowa może zlecić organizację imprezy turystycznej dla swoich uczniów biuru podróży, jednak należy wziąć pod uwagę, że wycieczka musi być zorganizowana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i trzeba skompletować niezbędne dokumenty z nią związane. 

Jakie formalności należy spełnić przed wysłaniem dzieci na wycieczkę? 

Dokumenty do Kuratorium 

Przy organizacji wycieczki szkolnej wymagane jest złożenie kompletu dokumentu do Kuratorium Oświaty. Niezbędne dokumenty do załatwienia sprawy to: zawiadomienie o wycieczce i imprezie zagranicznej (formularz nr 1), program pobytu i liczba uczniów biorących udział w wycieczce wraz określeniem ich wieku (formularz nr 2). Dodatkowo potrzebna jest lista podróżujących dla wycieczek w Unii Europejskiej (formularz nr 3) - dotyczy wyłącznie osób niebędących obywatelami państwa członkowskiego UE. Dokumenty te należy złożyć do co najmniej 14 dni przed planowanym wyjazdem do odpowiedniego Kuratorium. Obowiązek zawiadomienia organu prowadzącego i organu sprawującego nadzór pedagogiczny spoczywa na dyrektorze placówki. 

Podstawowe akty prawne 

Dyrektor szkoły podejmuje wszelkie decyzje i dokonuje formalności dotyczących organizacji szkolnych wycieczek w ścisłym odniesieniu do obowiązujących przepisów powszechnych, jak również zapisów statutu szkolnego wewnętrznego regulaminu szkolnego (procedura organizowania wycieczek) i możliwości finansowych wynikających z planu finansowego szkoły. 

Zasady organizowania wycieczek szkolnych wynikają z przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 8 listopada 2001 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki (Dz. U. Nr 135, poz. 1516). Rozporządzenie to mówi o dopuszczalnych formach działania, jak i sposobie realizacji poszczególnych typów zajęć, w których uczniowie uczestniczą pod czujnym okiem opiekunów nauczycieli. Drugą najważniejszą podstawą prawną w tym przypadku jest rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 sierpnia 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki (Dz. U. z 2014 r. poz. 1150). Szczegółowe warunki i sposób wypełniania zadań szkoły reguluje też kilka innych aktów prawnych, z którymi warto się zapoznać, zwłaszcza: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 maja 1997 r. w sprawie określenia warunków bezpieczeństwa osób przebywających w górach, pływających, kąpiących się i uprawiających sporty wodne (Dz. U. Nr 57, poz. 358); rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 stycznia 1997 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełniać organizatorzy wypoczynku dla dzieci i młodzieży, a także zasad jego organizowania i nadzorowania (Dz. U. Nr 12, poz. 67 z późn. zm.); ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) - ważne przepisy w zakresie organizacji wycieczek rowerowych; ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 z późn. zm.) - w zakresie czasu pracy nauczycieli. 

Zgodnie z § 4 rozporządzenia z dnia 8 listopada 2001 r. organizowanie krajoznawstwa i turystyki przez szkoły i placówki dla uczniów i wychowanków może odbywać się w formach, takich jak: 

1) wycieczki przedmiotowe - inicjowane i realizowane przez nauczycieli w celu uzupełnienia obowiązującego programu nauczania, w ramach danego przedmiotu lub przedmiotów pokrewnych (np. wycieczka na lekcji historii do muzeum); 

2) wycieczki krajoznawczo-turystyczne - w których udział nie wymaga od uczestników przygotowania kondycyjnego i umiejętności specjalistycznych (np. wycieczki jednodniowe lub kilkudniowe realizowane zgodnie z przygotowanym w szkole planem wycieczek w ciągu roku szkolnego); 

3) imprezy krajoznawczo-turystyczne - biwaki, konkursy, turnieje itp.; 

4) imprezy turystyki kwalifikowanej i obozy wędrowne - w których udział wymaga od uczestników przygotowania kondycyjnego i umiejętności specjalistycznych, w tym posługiwania się specjalistycznym sprzętem; 

5) imprezy wyjazdowe - tj. zielone szkoły, szkoły zimowe (związane z realizacją programu nauczania). 

Pozostałe informacje dotyczące wycieczek i imprez zagranicznych dostępne są na stronie Kuratorium Oświaty.

Aby zapewnić dziecku bezpieczeństwo w czasie podróży należy kierować się przepisami, ale też własnym rozsądkiem. Filmy przedstawiające testy zderzeniowe pojazdów są przerażające, zwłaszcza jeśli w symulacji bierze udział dziecko podróżujące bez fotelika. Pokazują one jaka w tym przypadku ogromna może być skala uszkodzeń ciała. O ile rodzice z reguły prawidłowo dbają o ochronę zdrowia maluchów przewożonych samochodem, to kwestia podróżowania starszych dzieci autokarem budzi już sporo wątpliwości. W tym artykule udzielamy odpowiedzi na najczęstsze pytania związane z przewożeniem dziecka w autokarze. 

Czy dziecko musi siedzieć w foteliku jadąc autokarem? 

Obowiązująca obecnie ustawa "Prawo o ruchu drogowym" mówi o tym, że nie ma obowiązku podróżowania dzieci w foteliku ochronnym podczas jazdy autokarem - dotyczy to też dzieci poniżej 12 roku życia. Należy jednak mieć na uwadze, że jeżeli autokar posiada pasy bezpieczeństwa (wszystkie autokary międzynarodowe są wyposażone w pasy), wówczas jesteśmy zobowiązani do ich użycia. Jeżeli tego nie zrobimy, to policja przeprowadzająca kontrolę może ukarać nas mandatem. 

Dlaczego warto stosować fotelik w autokarze? 

Chociaż dziecko nie musi jechać w foteliku podczas wycieczki autokarowej, to jednak z pewnych powodów warto go stosować. Zwróćmy uwagę, że pasy bezpieczeństwa w autokarze są przygotowane do ochrony dorosłych, a więc ich przypięcie nie zapewnia małym dzieciom takiego samego poziomu bezpieczeństwa. Najmłodsi podróżnicy mogą po prostu wysunąć się z nich podczas zderzenia, a nawet może dojść do skręcenia karku. Zatem zachęcamy do stosowania fotelika w autokarze pomimo braku takiego obowiązku. Chodzi przede wszystkim o bezpieczeństwo, ale też fotelik zwiększy wygodę dziecka. Mały pasażer będzie zdecydowanie lepiej czuł się jadąc na siedzisku dostosowanym do jego wzrostu i wagi. 

Czy fotelik znajduje się na wyposażeniu autokaru? 

Jeżeli chcemy skorzystać z fotelika dla dziecka w autokarze, musimy pamiętać, że obsługa pojazdu nie ma obowiązku udostępnienia nam fotelika na życzenie. Foteliki dla dzieci nie są częścią standardowego wyposażenia autokaru, a zatem musimy samodzielnie zadbać o fotelik dla naszej pociechy. Możemy natomiast poprosić o pomoc kierowcy czy pilota wycieczki przy instalacji fotelika w autokarze.